.
فیلتر سپراتور چیست و کاربرد آن در کمپرسور؟
فیلتر سپراتور کمپرسور یکی از مهم‌ترین قطعات در کمپرسورهای اسکرو روغنی است که وظیفه اصلی آن جداسازی روغن از هوای فشرده پس از فرآیند تراکم است. در کمپرسورهای Oil Injected، روغن برای خنک‌کاری، روانکاری و آب‌بندی وارد واحد هواساز می‌شود و در نتیجه، هوای خروجی از واحد هواساز حاوی مقدار مشخصی روغن است. فیلتر سپراتور با جداسازی این روغن، به کاهش روغن همراه هوای فشرده، کاهش مصرف روغن و حفظ عملکرد مناسب کمپرسور کمک می‌کند. در کمپرسورهای صنعتی مانند محصولات اطلس کوپکو، سیستم جداسازی روغن یکی از بخش‌های مهم مدار هوای فشرده و روغن محسوب می‌شود.
.
فیلتر سپراتور کمپرسور چیست؟
فیلتر سپراتور یا Oil Separator قطعه‌ای است که در مدار کمپرسور اسکرو روغنی برای جداسازی قطرات و ذرات بسیار ریز روغن از هوای فشرده مورد استفاده قرار می‌گیرد. پس از فشرده شدن هوا، مخلوط هوا و روغن وارد مخزن سپراتور می‌شود. در این مرحله بخش زیادی از روغن به دلیل کاهش سرعت و تغییر مسیر جریان جدا شده و در قسمت پایین مخزن جمع می‌شود.
هوایی که هنوز حاوی مقدار کمی روغن است از مدیای سپراتور عبور می‌کند. مدیای فیلتر باعث تجمع قطرات ریز روغن و جدا شدن آنها از جریان هوا می‌شود. روغن جداشده نیز از طریق مسیر برگشت روغن به مدار روغن‌کاری کمپرسور بازمی‌گردد.
.
.
کاربرد فیلتر سپراتور در کمپرسور
مهم‌ترین کاربرد فیلتر سپراتور در کمپرسور کاهش میزان روغن موجود در هوای فشرده خروجی است. این موضوع باعث می‌شود روغن مورد استفاده برای فرآیند تراکم تا حد امکان در مدار داخلی کمپرسور باقی بماند.
عملکرد مناسب سپراتور می‌تواند به موارد زیر کمک کند:
- کاهش روغن همراه هوای فشرده
- کاهش مصرف روغن کمپرسور
- جلوگیری از آلودگی تجهیزات پایین‌دست
- حفظ عملکرد مناسب مدار روغن
- کمک به حفظ راندمان کمپرسور
- کاهش احتمال آلودگی خطوط هوای فشرده
- افزایش قابلیت اطمینان سیستم هوای فشرده
به همین دلیل، فیلتر سپراتور کمپرسور قطعه‌ای مهم در تعمیر و نگهداری کمپرسورهای اسکرو روغنی محسوب می‌شود.
.
فیلتر سپراتور چگونه کار می‌کند؟
فرآیند جداسازی روغن در کمپرسور تنها به مدیای فیلتر سپراتور محدود نمی‌شود. ابتدا مخلوط هوا و روغن وارد مخزن سپراتور شده و به دلیل تغییر سرعت و جهت جریان، بخش قابل توجهی از روغن از هوا جدا می‌شود.
سپس هوای باقی‌مانده از فیلتر سپراتور عبور می‌کند. مدیای سپراتور قطرات بسیار ریز روغن را جذب و آنها را به قطرات بزرگ‌تر تبدیل می‌کند. این قطرات پس از جمع شدن به سمت قسمت روغن هدایت شده و از طریق خط برگشت روغن یا Scavenge Line به مدار روغن کمپرسور بازمی‌گردند.
در نتیجه، هوای فشرده خروجی نسبت به جریان ورودی به سپراتور دارای مقدار بسیار کمتری روغن خواهد بود.
.
.
اهمیت سپراتور در کمپرسور اسکرو روغنی
در کمپرسورهای اسکرو اویل اینجکت، روغن در فرآیند تراکم نقش مهمی دارد؛ بنابراین وجود یک سیستم جداسازی مناسب ضروری است. اگر سپراتور عملکرد مطلوبی نداشته باشد، مقدار بیشتری روغن از کمپرسور خارج می‌شود.
افزایش روغن‌برُدگی می‌تواند باعث افزایش مصرف روغن و آلودگی تجهیزات پایین‌دست شود. در برخی کاربردهای صنعتی، آلودگی روغنی می‌تواند کیفیت محصول یا فرآیند تولید را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
به همین دلیل، انتخاب سپراتور مناسب و نگهداری صحیح آن اهمیت زیادی دارد.
.
علائم خرابی فیلتر سپراتور کمپرسور
یکی از مهم‌ترین نشانه‌های مشکل در فیلتر سپراتور، افزایش غیرعادی میزان روغن در هوای خروجی کمپرسور است. افزایش مصرف روغن نیز می‌تواند هشداری برای بررسی وضعیت سپراتور باشد.
علائم دیگری که ممکن است با مشکل سپراتور مرتبط باشند عبارت‌اند از:
- افزایش افت فشار سپراتور
- افزایش مصرف روغن
- مشاهده روغن در مسیر هوای فشرده
- کاهش عملکرد کمپرسور
- افزایش فشار در مخزن سپراتور
- ایجاد هشدار مرتبط با سپراتور در کنترلر کمپرسور
البته این علائم همیشه به معنی خرابی خود سپراتور نیستند و مواردی مانند مشکل در خط برگشت روغن، سطح نامناسب روغن، کیفیت نامناسب روغن، شیرها یا سیستم کنترل نیز باید بررسی شوند.
.
تأثیر فیلتر سپراتور بر مصرف انرژی
افت فشار سپراتور یکی از پارامترهای مهم در عملکرد کمپرسور است. هرچه مقاومت سپراتور در برابر عبور هوا بیشتر شود، افت فشار افزایش پیدا می‌کند و این موضوع می‌تواند بر شرایط کاری و مصرف انرژی کمپرسور تأثیر بگذارد.
به همین دلیل، استفاده از یک سپراتور باکیفیت و مناسب می‌تواند به حفظ افت فشار در محدوده مناسب کمک کند. در کمپرسورهایی که به‌صورت مداوم و در ساعات کاری طولانی فعالیت می‌کنند، وضعیت سپراتور از نظر انرژی و هزینه‌های بهره‌برداری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
.
تفاوت فیلتر سپراتور و فیلتر هوای فشرده
فیلتر سپراتور و فیلتر هوای فشرده عملکرد یکسانی ندارند. سپراتور در کمپرسور اسکرو روغنی برای جداسازی روغن از هوای فشرده مورد استفاده قرار می‌گیرد و معمولاً بخشی از سیستم داخلی کمپرسور است.
در مقابل، فیلترهای هوای فشرده در قسمت پایین‌دست کمپرسور نصب می‌شوند و بر اساس نوعشان می‌توانند ذرات، آب، آئروسل روغن یا سایر آلاینده‌ها را از هوای فشرده جدا کنند.
بنابراین وجود سپراتور به معنی بی‌نیازی از تجهیزات تصفیه هوای فشرده نیست. کیفیت مورد نیاز هوای خروجی باید بر اساس نوع مصرف و استانداردهای مربوطه تعیین شود.
.
فیلتر سپراتور اطلس کوپکو
در کمپرسورهای اسکرو روغنی اطلس کوپکو نیز سیستم جداسازی روغن نقش مهمی در حفظ عملکرد کمپرسور دارد. سپراتور باید متناسب با مدل کمپرسور، فشار کاری، ظرفیت و مشخصات فنی دستگاه انتخاب شود.
استفاده از قطعه نامناسب می‌تواند باعث افزایش افت فشار، کاهش راندمان جداسازی روغن یا افزایش مصرف روغن شود. بنابراین هنگام خرید یا تعویض سپراتور اطلس کوپکو بهتر است شماره فنی و مشخصات قطعه با مدل دقیق کمپرسور مطابقت داده شود.
.
چه زمانی فیلتر سپراتور را تعویض کنیم؟
زمان تعویض سپراتور به مدل کمپرسور، ساعات کارکرد، شرایط محیطی، نوع و کیفیت روغن و دستورالعمل سازنده بستگی دارد. بنابراین نمی‌توان یک زمان ثابت را برای تمام کمپرسورها تعیین کرد.
در برنامه سرویس دوره‌ای باید وضعیت سپراتور، افت فشار، میزان مصرف روغن و عملکرد خط برگشت روغن بررسی شود. در صورت مشاهده افزایش غیرطبیعی افت فشار یا روغن‌برُدگی، بررسی دقیق سیستم ضروری است.
تعویض سپراتور نیز بهتر است همراه با بررسی فیلتر روغن، روغن کمپرسور، خط Scavenge و سایر اجزای مدار روغن انجام شود.
.
استاندارد ISO 8573-1 و کیفیت هوای فشرده
استاندارد ISO 8573-1 یکی از استانداردهای مهم برای طبقه‌بندی کیفیت هوای فشرده است و آلاینده‌هایی مانند ذرات جامد، آب و روغن را در کلاس‌های مختلف دسته‌بندی می‌کند.
فیلتر سپراتور نقش مهمی در کاهش روغن موجود در هوای خروجی کمپرسور دارد، اما به‌تنهایی تضمین‌کننده رسیدن هوای فشرده به یک کلاس کیفی مشخص نیست. در کاربردهای حساس ممکن است علاوه بر سپراتور، استفاده از فیلترهای مناسب، درایر و سایر تجهیزات تصفیه هوای فشرده ضروری باشد.
